Jednym z ważniejszych elementów
religii słowiańskiej była demonologia, czyli wierzenia, dotyczące
istot pośrednich między bogami a ludźmi.

Zaliczają się do nich przyjmujące
rozmaite postacie dusze zmarłych, istoty związane ściśle z
przyrodą oraz demony domowe, opiekujące się domostwami,
obejściami, ich mieszkańcami (ludźmi i zwierzętami domowymi) i
ziemią uprawną.

Dodatkową grupą były dusze ludzkie, które po śmierci
(zazwyczaj tragicznej) stawały się częścią przyrody, jako
demony. Często pozostawały w takiej postaci, jak w momencie
śmierci, chociaż często zdeformowanej. Przykładami mogą być
Utopce – czyli demony powstałe z dusz topielców czy Latawce
i Latawice – demoniczne postacie wisielców i straceńców.
Nosiły one cechy duchów przyrody - związek z żywiołem,
miejsce występowania, odpowiedzialność za zjawiska atmosferyczne).
Najczęściej były złośliwe i generalnie nieprzychylne żywym
ludziom, jednak potrafiły też działać na korzyść tych, którzy
skutecznie je przekupią.
Przed demonami chroniły m.in. amulety,
specjalne zaklęcia, ofiary błagalne.

W etnologii i folklorze słowiańskim najczęściej stosowane
klasyfikacji demonów sporządzane są, w zależności od:
•
sfery ludzkiego życia, w które dany demon najczęściej
ingeruje
• stopnia szkodliwości lub przychylności ludziom
•
teren występowania, zamieszkiwania
• żywiołu z którym
demon jest najsilniej związany
• genezy demona (posiada stałą
swoją rzeczywistą postać przedstawiciel odrębnego gatunku/ wymaga
do zaistnienia w ludzkim świecie innej materii lub istoty/ powstaje
w wyniku przeobrażenia
• istoty demona (materialny lub
niematerialny)
Klasyfikacje te są jednak dość płynne i
wzajemnie się przenikają. Prawdopodobnie to właśnie jest powodem
faktu, że żadna z nich nie jest jednoznacznie obowiązująca.

Demony najczęściej służyły tłumaczeniu zjawisk atmosferycznych, wypadków losowych, nieszczęść spotykających ludzi lub złych czynów i skłonności samego człowieka.

Prawdopodobnie żadna inna grupa wierzeń nie posiadała tak
bogatej demonologii, obfitej w mnogość różnorodnych istot.
Te, które bardziej szczegółowo przedstawię i omówię
w poszczególnych artykułach, są tylko niektórymi ze
znanych Słowianom rodzajów demonów i duchów.
Wiele z nich bowiem nie przetrwało do naszych czasów we
wzmiankach pisanych i zwyczajach ludowych.