Gdziekolwiek nie spojrzę, czytając o fantastyce, prędzej czy później trafię na słowo "mainstream". Słowo mroczne i budzące grozę, bo przecież mainstream to dla współczesnej fantastyki ten zły, przez który większość dostaje drgawek, który zabija fantastykę, szkodzi jej na wszelkie możliwe sposoby i ogólnie jest naczelnym chłopcem do bicia fantastów.

Dlaczego? Nie pojmę.

Prześledźmy, co z głównym nurtem jest nie tak. Mainstream może być pojmowany w kulturze jako coś obecnie często spotykanego, szeroko dostępnego lub powszechnie rozumianego i akceptowanego. Fantastyka stoi w opozycji do złego głównego nurtu... doprawdy?

Prześledźmy, na punkcie czego wariują setki czy też tysiące czytelników (widzów). Na początek cudownie wyklinany przez literaturoznawców Harry Potter. Przetłumaczony na kilkadziesiąt języków, doczekał się tysięcy fanowskich kontynuacji czy historii alternatywnych, tony gadżetów i ekranizacji. W tej części świata, która ma dostęp do telewizji lub komputera, nie ma chyba osoby, która o nim nie słyszała. J. K. Rowling - autorka jednej serii - stała się milionerką. Mainstream czy nie mainstream? Ma ktoś wątpliwości?

A co jest powodem kolejnej zbiorowej histerii nastolatek? Nie co innego, jak saga "Zmierzch", wampirze romansidło. Nie wyprzemy się "Zmierzchu", drodzy fantaści - kiepska fantastyka pozostaje fantastyką. Końskie zaloty Edwarda i Belli biją kolejne rekordy popularności, a plakat reklamujący drugą już ich ekranizację łypie na mnie z każdego przystanku. Czego by się nie powiedziało o książkach Stephanie Meyer, nie można stwierdzić, że są mało popularne.

Nawet, jeśli się uprzeć, że po książkowego "Władcę Pierścieni" sięgają tylko fani fantastyki, to raczej wątpliwe, żeby tylko oni wybrali się do kina na ekranizację trylogii Tolkiena - chyba że stanowimy naprawdę liczną część ludzkości. Inne tytuły filmowe? Naprawdę trzeba wymieniać? A "Matrix", "Gwiezdne wojny"? Kto nie słyszał o "Parku Jurajskim" czy "Dni niepodległości"?

No dobrze, ale może fantastyka poza bestellerami nie ma już nic do powiedzenia? Z pewnością krytycy ją niszczą, a nauczyciele zabraniają czytać. Tylko chwileczkę... czyżbym właśnie w szkole nie czytała "Hobbita", "Fausta", "Mistrza i Małgorzaty"? Nie mówiąc już o całej literaturze dawniejszej, gdzie co rusz trafiały się wiedźmy wróżące Makbetowi czy inne wyrocznie... Spójrzmy chociażby na polski romantyzm! Dobrze, rozumiem, że ciężko doszukiwać się elementów science fiction w "Lalce", ale oddajmy choć kawałek literatury twórcom niepraktykującym fantastyki.

Skoro fantastyka zamieszkała w kulturze popularnej i w kanonach lektur, to gdzie mogła nie trafić? Może do literatury groszowej, takich harlequinów na przykład. Pośpiesznie sięgam na półkę i znajduję tam jedyny kupiony w życiu harlequin. "Roza znad fiordów" rujnuje kolejną teorię - przecież główną bohaterką jest wiedźma. Ale może "Roza..." jest wyjątkiem w swoim gatunku? Po co szukać daleko, słyszeliście może o "Sadze o ludziach lodu"?

Literatura przemielona, kino już było. Z pewnością fantastyka nie dotarła do telewizji. W końcu przeciętny odbiorca nie zniża się do czytania, tylko z pilotem w dłoni hoduje mięsień piwny. Przejrzymy seriale popularne w ostatnich latach... "LOST", "Zodiak", "Kamienie śmierci" - miały swoje wielkie chwile. Nawet nasz rodzimy "Naznaczony" opiera się na elementach paranormalnych. Wreszcie tryumfy święci "Czysta krew", kolejne wampirze romansidło. Z bardziej nagłośnionych seriali ostatnich lat, fantastyce wywinął się chyba jedynie "Doktor House", choć dla większości i tak jest on science fiction...

Wniosek? Fantastykę mamy wszędzie, cud, że nie wyskakuje nam z lodówek. Jeśli w takim razie w mainstreamie nie ma fantastyki... to z czego się on składa? Gdzie ta wyklinana opozycja? No gdzie?