Ready, set, go!

„Fiolet” przyciągał mnie jak magnes, odkąd usłyszałam, że ma się ukazać. Przyciągał nazwiskiem autorki – czy Magda Kozak mogłaby napisać słabą książkę? Przyciągał okładką – wyeliminowanie odruchu, że co ładne, to i dobre, idzie mi dość opornie, a Piotr Cieśliński jest moim ulubionym grafikiem… I przede wszystkim przyciągał tytułem. „Fiolet” – za tym słowem mogło kryć się wszystko. Ponadto – ładnie brzmiało. A tu odruch mam identyczny jak w wypadku okładki, w dodatku lubię jednowyrazowe tytuły. Ale przecież kiedy książce stawia się wysokie wymagania, łatwo o rozczarowanie… Na szczęście, nie tym razem.

Świat „Fioletu” to nasz świat – bliska przyszłość, a może teraźniejszość? W świat ten brutalnie wdzierają się komiczni zabójcy – wielkie, rozpylające wokół siebie cyjanowodór rośliny, potocznie zwane Fiołkami. Ich barwa nagle staje się dla ludzi barwą śmierci. Każdy zasypia ze świadomością, że może się już nie obudzić…

Ponad osiemdziesiąt stron powieści to prolog – autorka pokazuje nam początek inwazji, pierwsze niedowierzania, próby odparcia niebezpieczeństwa… a potem nagle dajemy się porwać akcji. Jest ona tak żywa, tak wciągająca, że zdziwiłam się, odkrywając początek pierwszego rozdziału. Jak to, przecież on już musiał być... Naprawdę przez dłuższą chwilę upewniłam się, czy nie przeoczyłam czegoś w numeracji.

A potem… naprawdę zaczęła się akcja.

„Fiolet” to świat ludzi, nie znajdziemy w nim kojarzonych z Magdą Kozak wampirów, natomiast nie zabraknie jej innych „wizytówek”. Zobaczymy broń, oddziały specjalne, medycynę i spadochrony – a wszystko w jak najlepszym wykonaniu. Główna oś fabularna skupia się na młodych ludziach mierzących się z Fiołkami. Ale przecież po godzinach mają swoje życie, choć tak bardzo je narażają. Też chcą wypić, wyskoczyć do pubu, zasnąć dla odmiany obok kogoś bliskiego. Kogoś, kto nie odejdzie następnego dnia, w akcji… Uczucia, przemyślenia bohaterów autorka przedstawiła po mistrzowsku. Miałam wrażenie, iż te postaci naprawdę żyją, oddychają, odczuwają. Nie czuć w nich ani śladu papierowości, sztuczności. Magda Kozak stworzyła pełnokrwistych ludzi – a więc też związała ich z czytelnikiem. Gdy bohater jest osobą z krwi i kości, nikt przecież nie życzy mu śmierci, o którą tak łatwo w świecie pełnym Fiołków…

Skoro autorka tak dobrze poradziła sobie z kreacją bohaterów, nikogo nie powinno zaskoczyć, że w swojej specjalizacji wykazała się po mistrzowsku. Ważnym elementem fabuły są skoki na spadochronach. Od tych zupełnie niewinnych, dla odprężenia, po te w sytuacjach ekstremalnych. Każdy opisany tak, że wręcz czuje się pęd powietrza. W sytuacjach, w których czytelnik powinien odczuwać każdą sekundę z życia bohaterów, Magda Kozak przechodzi do narracji w czasie teraźniejszym, w drugiej osobie. Chyba żaden inny sposób opowiadania nie zbliża tak bardzo czytelnika i postaci. Nagle odczuwa się wraz nią, napina mięśnie, by skok zakończył się pomyślnym lądowaniem… W dodatku, choć wątek pojawia się często, za każdym razem opisany jest trochę inaczej, więc nie czuje się potrzeby przewracania stron, szukania końca opisu. Wręcz przeciwnie – czyta się w kilkanaście sekund, pochłaniając tekst, by zdążyć przed zderzeniem z ziemią.

Nie zapominajmy jednak, że to nasz świat, Polska. Nasz świat, a więc i ludzie, jakich znamy. Żadna katastrofa nie powstrzyma tych, którzy wietrzą w cudzym nieszczęściu korzyści dla siebie. Stąd już tylko krok do chęci eliminacji „tych dobrych”, a nie zawsze od razu da się rozstrzygnąć, kto jest tym prawdziwym „złym”. Intryg nie zabraknie.

Odrywając się od treści, skupmy się na konstrukcji powieści. „Fiolet”, oprócz prologu, składa się z dwudziestu rozdziałów. Każdy z nich rozpoczyna się cytatem – czasem jest to fragment tekstu popularno-naukowego, kiedy indziej tekst piosenki, zdarzają się też urywki informacji ze świata opanowanego przez Fiołki, np. treść graffiti. Oczywiście każdy odnosi się do treści danego rozdziału, pozwala dokładniej go zrozumieć, głębiej wniknąć w treść. Muszę przyznać, że dobór tych wstawek był znakomity – od suchych, podręcznikowych rad po poezję. Wszystkie wpasowywały się w rytm powieści tak mocno, że trudno sobie wyobrazić, by ich tam zabrakło. To byłoby porównywalne z wymazaniem gumką jednego z bohaterów.

Przeczytałam „Fiolet” jednym tchem, bez odrywania się od tekstu. Nie umiałam. Dopóki nie dobrnęłam do słowa „KONIEC”, świat wokół mnie mógł się walić, za moim oknem mogli wylądować kosmici, nawet fioletowi – przegapiłabym ich. Dawno nie dałam się aż tak ponieść lekturze.

Jeśli ktoś jest fanem twórczości Magdy Kozak – szczerze polecam. Jeśli nie jest… może czas, by nim został?

Za udostępnienie egzemplarza recenzenckiego dziękujemy Agencji Wydawniczej RUNA i wydawnictwu Bellona.

autor: Magdalena Kozak
tytuł: Fiolet
wydawcy: Bellona, Runa
Runa ISBN 978-83-89595-62-1
Bellona ISBN 978-83-11-11791-4
liczba stron: 528
wymiary: 125x195 mm
okładka: miękka
ilustracja na okładce: Piotr Cieśliński
premiera: 21 kwietnia 2010 r.