Paranormalność. Dlaczego widzimy to, czego nie ma? (Richard Wiseman) - recenzja

Książka, której recenzję właśnie czytasz, jest pozycją szczególną. Większość ocenianych przez redakcję naszego portalu wytworów kultury uznaje szeroko pojęte sprawy paranormalne jako coś naturalnego, jedną z wielu zasad otaczającego świata. Magia, psionika, duchy, sny o przyszłych wydarzeniach, telekineza, telepatia, boskie interwencje – oto elementy na stałe wpisane w fantastykę, traktowane przez jej bohaterów czasem jako niezwykłe, czasem tajemnicze, jednak z całą pewnością obecne i namacalne. Tym razem jednak przyjrzymy się sprawie z zupełnie innej, naukowej, strony i miast przenosić się do kolejnej krainy stworzonej w umyśle pisarza bądź scenarzysty, zajmiemy się naszym własnym ziemskim podwórkiem.

Kto to napisał?
Autorem liczącej prawie trzysta pięćdziesiąt stron pozycji o wiele mówiącym tytule Paranormalność jest Richard Wiseman, profesor z uniwersytetu w Hertfordshire, specjalista z zakresu psychologii oraz iluzjonista. Naukowiec należy do dwóch interesujących organizacji: istniejącego od roku 1905 elitarnego stowarzyszenia iluzjonistów, The Magic Circle, oraz Committee for Skeptical Inquiry, zajmującego się: „prowadzeniem krytycznych dochodzeń w sprawach paranormalnych, pseudonauk, weryfikacją hipotez odpowiednio z naukowego punktu widzenia oraz przedstawianiem faktycznych informacji o wynikach tych dochodzeń społeczności naukowej i opinii publicznej” (za stroną stowarzyszenia). W jego dorobku można znaleźć prace poświęcone między innymi szczęściu (w kontekście farta), humorowi oraz teorii iluzji.

O czym to jest?
Napisana przez specjalistę od spraw magii książka to popularnonaukowa podróż po wybranych zagadnieniach tematyki paranormalnej. Autor wziął pod lupę siedem, mocno zakorzenionych w świadomości społecznej, tematów, między innymi wróżenie, telekinezę, proroctwa oraz rozmowy ze zmarłymi. W zasadzie to tylko teoretycznie siedem, bowiem każdy z nich jest tak naprawdę zbiorem kilku mniejszych, powiązanych z sobą, zagadnień (co ma tę zaletę, że wszystkie rozdziały posiadają mnóstwo podrozdziałów, przy których można zatrzymać się podczas lekturze bez obaw o pogubienie się w wątku). Przykładowo, rozdział szósty, „Panowanie nad ludzkim umysłem”, obejmuje między innymi telepatię, hipnozę, sekty.

Wbrew pozorom tak szeroki wybór tematów nie przeszkadza w lekturze. Wręcz przeciwnie, swobodne przejścia między bliskimi sobie zagadnieniami pozwalają lepiej zrozumieć to, co się przed chwilą przeczytało. Duża w tym również zasługa struktury każdego z rozdziałów, witających czytelnika krótką historią opisującą pojawienie się oraz rozwój danego zagadnienia aż do czasów obecnych oraz postrzeganie przez ogół społeczeństwa. Następnie autor sięga po eksperymenty i prace z różnych dziedzin nauki, by wyjaśnić, dlaczego wszystkie opisane przez niego zjawiska nadprzyrodzone w rzeczywistości nie istnieją. „Dlaczego widzimy to, czego nie ma”, cytując podtytuł. Tekst wzbogacony został o poradniki („Jak czytać w myślach”, „Panowanie umysłu nad materią” i inne), gdzie autor wyjaśnia, jak w kilku prostych krokach uzyskać opisane przez niego wcześniej paranormalne efekty.

Wielowątkowość jest najmocniejszą stroną książki Wisemana. To nie tylko kompendium ludzkich wierzeń, ale również kopalnia interesujących postaci, nietypowych stowarzyszeń czy pomysłowych eksperymentów. Praktycznie co rozdział autor serwuje krótką biografię medium, iluzjonisty czy psychologa, którego działania są z jakiegoś powodu ważne dla współczesnej nauki. Mnóstwo faktów, anegdotek i ciekawostek, tworzących coś na kształt bardzo specyficznej fabuły, podlanych jest informacjami na temat teorii oraz faktów z zakresu psychologii i socjologii, wyjaśniających, dlaczego ludzki mózg pozwala się oszukać i jakich trzeba użyć sposobów, by do tego doprowadzić.

Jeśli zaś po lekturze książki najdzie kogoś ochota na pogłębienie wiedzy, może sięgnąć po dodatkowe pozycje wskazane w jednym ze stu trzydziestu dwóch przypisów (zawierających niekiedy i po kilkanaście tytułów), QR-y, linki do filmów oraz strony internetowe. Warto zwrócić uwagę na fakt, że niektóre publikacje są bardzo świeże, bo pochodzą z roku 2010, co tylko podnosi walor naukowy pracy.

Jak to napisano?
Jak każda dobra praca popularnonaukowa, Paranormalność przekazuje czytelnikowi wiedzę w sposób interesujący, a zarazem przystępny. Próżno tu szukać skomplikowanych pojęć naukowych, zdań wielokrotnie złożonych i innych elementów czyniących z podręczników akademickich pozycje zbyt ciężkie dla przeciętnego człowieka. Jeśli już jednak zdarzy się trudniejszy moment, autor wyjaśnia go na tyle szeroko, że po jednokrotnej lektury od razu wiadomo, co i jak. Wiseman doskonale rozumie konwencję, którą się posługuje, nie wahając się od czasu do czasu dorzucić od siebie jakąś uwagę lub zwrócić się wprost do czytelnika – głównie we fragmentach „Jak uzyskać efekt, który przed chwilą opisałem”.

Także do strony technicznej książki nie można się przyczepić. Duży i czytelny krój pisma idzie w parze z dobrą jakością ilustracji, zaś to wszystko zostało zamknięte w twardej oprawie z obwolutą. Łowcy literówek nie mają tutaj czego szukać, gdyż w trakcie lektury trafiłem tylko na jedną brakującą literę. Błędów większego kalibru, na przykład nieprzetłumaczonych zdań, brak.

Dla kogo?
Odpowiadając krótko – dla wszystkich. Paranormalność docenią zarówno miłośnicy literatury popularnonaukowej, osoby zainteresowane zjawiskami paranormalnymi, jak i pragnące przy dobrej lekturze oderwać się na kilka godzin od rzeczywistości. Przy okazji każda z nich nauczy się paru ciekawych oraz przydatnych w codziennym życiu rzeczy. Tematyka, przystępny język, mnóstwo przykładów i ciekawostek, wreszcie estetyczne wydanie – to wszystko sprawia, że pozbawienie portfela czterdziestu (bez jednego grosza) złotych na książkę Wisemana będzie naprawdę dobrą inwestycją.

Tekst: Łukasz „Salantor” Pilarski
Redakcja: Monika „Katriona” Doerre

Za udostępnienie egzemplarza recenzenckiego
dziękujemy wydawnictwu W.A.B.

Autor: Richard Wiseman
Tytuł: Paranormalność. Dlaczego widzimy to, czego nie ma?
Wydawnictwo: W.A.B.
Data wydania: 2012 r.
Miejsce wydania: Łódź
Tłumaczenie: Jarosław Mikos
Oprawa: Twarda z obwolutą
Projekt okładki: Michał Pawłowski
ISBN: 978-83-7747-750-2
Liczba stron: 352
Format: 131x177 mm

Oceń: 
0
Brak głosów
Niezdefiniowany