Sci-fi jako gatunek przeżywa ostatnimi czasy dość poważny kryzys. Trudno orzec, z jakiego powodu – czy z uwagi na kompletne wypranie scenarzystów z pomysłów, braki finansowe lub może to kwestia rozwoju techniki, który coraz trudniejszym czyni stworzenie interesującej i spójnej historii o podróżach międzygwiezdnych czy świecie postapokaliptycznym. Faktem jest, że ostatnia dekada była skąpa w produkcje tego gatunku. Oczywiście, ktoś kto śledzi premiery kinowe może stwierdzić, że przecież był i Avatar, i Star Trek, Transformers i Terminator IV. Tylko czy to aby na pewno dobra sytuacja, gdy za wielowątkową opowieść uważa się kosmiczne Pocahontas?

Film Moon w reżyserii Duncana Jonesa plasuje się niemal dokładnie po przeciwnej stronie skali niż dzieło Camerona. Zamiast epickiej historii, zawrotnej akcji, eksplozji kolorów i efektownej akcji mamy kameralny dramat, rozpisany na dwa głosy, toczący się powoli w czarno-biało-szarej scenerii księżycowej bazy. Fabuła też jest nieskomplikowana: w przyszłości problemy energetyczne zostaną rozwiązane, dzięki energii solarnej, pobieranej z księżyca. Do obsługi całej tamtejszej infrastruktury wystarczy jeden człowiek. Tym człowiekiem jest kosmonauta, Sam Bell, którego poznajemy w momencie, gdy do końca jego trzyletniego kontraktu z Luna Industries pozostał niecały miesiąc, z czego jest zresztą bardzo zadowolony. Wreszcie będzie mógł pozostawić pustą bazę wraz z robotem „pokładowym” GERTY, i wrócić na Ziemię do swojej rodziny. Jednak im bliżej końca jego służby, tym częściej nawiedzają go różnego rodzaju omamy i przywidzenia. Z powodu jednej z takich wizji jego pojazd zostaje uszkodzony w czasie objazdu Żniwiarzy, a Bell – uwięziony w środku…

Trudno nazwać scenariusz stworzony przez Nathana Parkera oryginalnym. Temat samotności, odseparowania od prawdziwego życia, nawiedzających człowieka wspomnień został użyty nie raz, żeby wspomnieć choćby filmy Mój własny wróg lub Solaris. Nie można mu jednak odmówić interesującej konstrukcji i klimatu. Historia Sama Bella na początku przywodzi na myśl kosmiczny dreszczowiec, by z czasem, bez żadnych zgrzytów, zmienić się w minimalistyczny dramat, wynikający zarówno z poznania prawdy przez bohatera, jak i samego siebie. Co ciekawe, choć fabuła prezentuje się nad wyraz prosto (mimo kilku małych zaskoczeń), film można odczytywać na wiele różnych sposobów. Najprościej oczywiście postrzegać Moon jako stadium człowieka, którego wytrzymałość na wszechobecną pustkę jest na wykończeniu. Bez możliwości kontaktu z rodziną czy nawet z innymi ludźmi, staje się podobny maszynie, wykonując swoje obowiązki bez zaangażowania, mechanicznie. Można jednak odczytywać film jako przykład bezduszności wielkich korporacji, dla których zysk wyrgywa z jakimikolwiek zasadami humanitaryzmu. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby widzieć w tym filmie nawet ostrzeżenie przed rozwojem nowoczesnych technologii. Wszystko to jest możliwe i dopuszczalne.

Jednak dobremu scenariuszowi towarzyszy również zaskakująco dobra, biorąc pod uwagę skromny budżet filmu, oprawa wizualna (bez czego chyba nie może się obejść żaden hollywoodzki film). Choć większość akcji dzieje się w zamkniętej bazie, od której trudno oczekiwać architektonicznego wysmakowania, widz nie ma wrażenia, że ogląda naprędce sklecone scenografie. Wnętrza nie epatują efektami czy niesamowitymi gadżetami, starano się raczej nadać im pozór realności. To samo można zresztą powiedzieć o scenach dziejących się na powierzchni księżyca. Nie jest ich wiele, pozbawione są wodotrysków, a mimo to, oglądając postrzępiony, księżycowy krajobraz, grę światła i wolno sunący po powierzchni pojazd trudno nie docenić zmysłu estetycznego reżysera. Rewelacyjnie wypadł również Sam Rockwell w roli Bella, który z każdą chwilą popada w coraz większe zwątpienie i apatię, przerywając to od czasu do czasu atakami histerii. Zadanie tym trudniejsze, że nie było przecież nikogo, kto mógł w razie wpadki „zakryć” go aktorsko.

Nie jest z pewnością Moon dziełem wybitnym, które zapisze się złotymi głoskami w historii kinematografii. Nie można mu jednak odmówić pewnej oryginalności, ciekawej konstrukcji fabuły, powoli odkrywającej kolejne szczegóły historii i klimatu księżycowej bazy, zamieszkiwanej przez stęsknionego człowieka. Film nie dla każdego, z uwagi na niespieszny rytm akcji, ale jeśli ktoś da mu szansę, powinien być zadowolony.

Piotr "Vivaldi" Sarota

 

Obsada:

Sam Rockwell – Sam Bell
Kevin Spacey – GERTY (głos)
Dominique McElligott – Tess Bell
Kaya Scodelario – Eve Bell

Czas trwania: 97 min.
Rok produkcji: 2009

Produkcja

Reżyseria: Duncan Jones
Scenariusz: Nathan Parker, Duncan Jones
Muzyka: Clint Mansell
Zdjęcia: Gary Shaw
Scenografia: Tony Noble
Montaż: Nicolas Gaster
Produkcja: Stuart Fenegan, Trudie Styler