Rybak znad Morza Wewnętrznego (Ursula K. Le Guin) - recenzja

Podejmowanie dialogu

To już trzecie zbiorowe wydanie utworów Ursuli K. Le Guin – po Opowieściach z Ziemiomorza oraz Sześciu światach Hain – które ukazało się nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka. Tom z pewnością zadowoli kolekcjonerów – pasuje do poprzednich zarówno rozmiarem, jak i estetyką wykonania. Najważniejsze jednak jest to, że gromadzi opowiadania wydane dotychczas osobno jako Wszystkie strony świata, Rybak znad Morza Wewnętrznego (zbiór wcześniej nieprzełożony na polski), Cztery drogi ku przebaczeniu oraz Urodziny świata; ponadto zawiera powieść Opowiadanie świata.

Za największy atut tomu uważam jego różnorodność: można w nim znaleźć najwcześniejsze utwory amerykańskiej pisarki, ale i te zdecydowanie nowsze. Część z nich uzupełnia wizje roztoczone zarówno w cyklu o Ziemiomorzu, jak i w cyklu haińskim, niektóre natomiast powstały w całkowitym oderwaniu od tych dwóch bodaj najpopularniejszych serii. Większość (a wyjątki są stosunkowo nieliczne) porusza typową dla Le Guin problematykę: zrozumienie drugiego człowieka, zaakceptowanie go, próby pojednania mimo podziałów i barier. Jak łatwo się jednak domyślić, nie wszystkie z tych historii doczekują szczęśliwego finału.

Autorka sama przyznaje, że chociaż powszechnie wpisuje się ją w szereg twórców fantastyki naukowej, to wcale nie naukowość najbardziej ją interesuje – a przynajmniej nie ta związana z technologią. Zdecydowanie częściej skupia się na naukach społecznych, na problemach, które dotyczą bezpośrednio jej bohaterów; nierzeczywistość świata przedstawionego nie musi odbierać tym rozważaniom ani powagi, ani wiarygodności, ani tym bardziej – aktualności. A z technologią rzeczywiście różnie bywa. Chociaż Le Guin nie bez dumy stwierdza, że jako pierwsza obdarzyła swoich bohaterów ansiblem – urządzeniem do natychmiastowej komunikacji w kosmosie – to znacznie bardziej krytycznie podeszła do tych utworów, w których próbowała opisać czerten, czyli sposób na natychmiastową podróż międzygwiezdną materii, a przede wszystkim żywych istot rozumnych.

Oczywiście trudno w krótkim tekście zawrzeć analizę wszystkich utworów z tak potężnego zbioru. Ograniczę się zatem do kilku impresji, spostrzeżeń. Najbardziej przemówiły do mnie opowiadania Dziewięć śmierci oraz Szerzej niż imperia i wolniej – ze względu na podejmowane w nich zagadnienia kompletnej obcości, strachu przed kontaktem i jego przezwyciężania. Z zaprawioną sentymentem przyjemnością czytałam utwory, których akcja rozgrywała się na planecie Gethen, ponieważ Lewa ręka ciemności to moim zdaniem jedna z ciekawszych i piękniejszych książek, jakie wyszły spod pióra Le Guin. Mniej wciągnęły mnie teksty poświęcone Werel i Yeowe – poruszają naprawdę trudną, wręcz przygniatająco ciężką tematykę, niekiedy kosztem gorszego nakreślenia indywidualnych bohaterów (choć pierwszy z nich, Zdrady, jest bardzo wzruszający). Opowiadanie świata to powieść bogata w różne warstwy znaczeniowe. Wydała mi się zbyt czarno-biała i jednostronna, jednak wyraźnie nawiązuje do wielu problemów nękających współczesne społeczeństwo, nie tracąc przy tym nic z uniwersalizmu. Nie ukrywam też, że urzekło mnie przedstawienie narracji jako siły porządkującej życie i wszechświat.

Cieszę się, że powstał taki zbiór jak Rybak znad Morza Wewnętrznego. Nie chcę brzmieć banalnie, ale naprawdę cenię sobie twórczość Ursuli K. Le Guin – uważam ją za wyjątkową, różnorodną, ważną i ciekawą zarazem. A co najważniejsze, nawet w tych jej utworach, gdzie nie zgadzam się z forsowanymi tezami czy ujęciem problemu, zawsze znajdę coś, co da mi do myślenia. Takie „podejmowanie dialogu” z czytelnikiem to bardzo ważna cecha dobrej literatury, zwłaszcza w czasach, w których znacznie łatwiej nam się kłócić niż dyskutować.

Anna „Kresyda” Jakubowska
korekta: Matylda Zatorska

Za egzemplarz recenzencki dziękujemy
wydawnictwu Prószyński i S-ka

Tytuł: Rybak znad Morza Wewnętrznego
Tytuł oryginału: The Wind’s Twelve Quarters, A Fisherman of the Inland Sea, Four Ways to Forgiveness, The Birthday of the World and Other Stories, The Telling
Autor: Ursula K. Le Guin
Wydawca: Prószyński i S-ka
Projekt okładki: Dark Crayon
Miejsce wydania: Warszawa
Data wydania: 2016
Liczba stron: 1024
ISBN: 978-83-8097-019-9

Oceń: 
0
Brak głosów
Niezdefiniowany